Πώς το σουηδικό μοντέλο μπορεί να αποτελέσει έμπνευση για τα άλλα κράτη;

Αναμφισβήτητα, η Σουηδία είναι μια χώρα που αποτελεί παράδειγμα προς μίμηση τόσο για την Ευρώπη, όσο και παγκοσμίως. Είναι από τις περιπτώσεις που μια χώρα μπορεί να είναι πραγματικά περήφανη για την πρόνοια απέναντι στους πολίτες της και για την ποιότητα ζωής που τους προσφέρει. Εξάλλου, δεν είναι λίγες οι φορές που η Σουηδία έχει δεχτεί αναγνώριση και επιβράβευση για τις πρακτικές της, γι’ αυτό, άλλωστε, η φήμη της στο μυαλό των περισσότερων συνδυάζεται με τη σκέψη ότι είναι «χώρα-πρότυπο».

Οι τομείς που η Σουηδία διαπρέπει σταθερά είναι πολλοί και διαφορετικοί, εφαρμόζοντας ένα ευρύ φάσμα δράσεων. Σε γενικές γραμμές, η Σουηδία χαρακτηρίζεται από το υψηλό βιοτικό επίπεδο, καθώς η χώρα κατατάσσεται σταθερά σε υψηλά επίπεδα στους παγκόσμιους δείκτες ποιότητας ζωής, με υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα, προσιτή υγειονομική περίθαλψη και ένα ολοκληρωμένο σύστημα κοινωνικής πρόνοιας που δημιουργεί ένα δίχτυ ασφαλείας για όλους τους πολίτες.

Η Σουηδία, μεταξύ άλλων, είναι γνωστή για το εκπαιδευτικό της σύστημα, για την επίτευξη της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, αλλά και για την ισότητα μεταξύ των φύλων, καθώς και την κοινωνική ισότητα, ακαλιάζοντας την πολιτιστική ποικιλομορφία. Επιπλέον, η Σουηδία δίνει μεγάλη έμφαση στη βιωσιμότητα, ενώ κατατάσσεται σταθερά μεταξύ των ασφαλέστερων χωρών παγκοσμίως. Φυσικά, η χώρα δεν θα μπορούσε να μη φημίζεται και στον τομέα της υγείας, καθώς είναι γνωστή για την καθολική υγειονομική περίθαλψη που παρέχει και την υψηλή αποτελεσματικότητα των πρακτικών της.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα προστασίας της δημόσιας υγείας είναι η σουηδική πολιτική που εφαρμόζεται αναφορικά με το κάπνισμα. Η χώρα αυτή τη στιγμή έχει από τα χαμηλότερα ποσοστά καπνίσματος στην Ευρώπη, το οποίο είναι μόλις 5,6%. Παγκοσμίως, φορείς για τη δημόσια υγεία είχαν θέσει στόχο τη μείωση του καπνίσματος και της χρήσης προϊόντων καπνού έως το 2040, σε ποσοστό μικρότερο του 5% του ενήλικου πληθυσμού της κάθε χώρας. Η Σουηδία, λοιπόν, έχει τερματίσει πρώτη, και μάλιστα 17 χρόνια νωρίτερα, σε αντίθεση με άλλες χώρες που φαίνεται να είναι πολύ μακριά από αυτό τον στόχο.

Ειδικότερα, η σουηδική προσέγγιση για τη μείωση της βλάβης από το κάπνισμα θα μπορούσε να αλλάξει το παιχνίδι για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με την έκθεση “Saving Lives like Sweden” (Σώζοντας ζωές όπως η Σουηδία), την οποία υπογράφουν διεθνείς επιστήμονες και ειδικοί, ένας τεράστιος αριθμός θανάτων θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί, εάν και άλλες χώρες είχαν εφαρμόσει τη στρατηγική της Σουηδίας για τη μείωση της βλάβης από τον καπνό.

Η συγκεκριμένη σκανδιναβική χώρα κάνει τη διαφορά, γιατί ακολουθεί μια σειρά και από άλλες πρακτικές, πέρα από τη συμβατική αντικαπνιστική πολιτική. Η Σουηδία έχει κάνει ευρέως διαθέσιμες, προσιτές, αλλά και αποδεκτές, εναλλακτικές επιλογές στο κάπνισμα. Κάπως έτσι, λοιπόν, αυτό το σουηδικό μοντέλο συντέλεσε στο να μειωθεί το ποσοστό καπνίσματος μέσα σε λιγότερο από 15 χρόνια, από το 15% στο 5,6%. Παράλληλα, έχει διαπιστωθεί ότι η χώρα έχει το μικρότερο ποσοστό ασθενειών που σχετίζονται με το κάπνισμα μεταξύ των χωρών της ΕΕ. Εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε το ίδιο ποσοστό θνησιμότητας που οφείλεται στο κάπνισμα με τη Σουηδία κατά τα έτη 2000-2019, θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί δυνητικά 2,9 εκατομμύρια θάνατοι.

Η Σουηδία, επομένως, αποτελεί αξιοσημείωτο παράδειγμα αναφορικά με τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και τις καινοτόμες πρακτικές μείωσης της βλάβης από τον καπνό. Φαίνεται ότι μπροστά ανοίγεται ένας νέος δρόμος για τον έλεγχο του καπνού και τέτοιου είδους επιτυχημένες στρατηγικές οφείλουν να αποτελούν έμπνευση για αντίστοιχες πρωτοβουλίες και από άλλα κράτη.